Władze miejskie Częstochowy reprezentował zastępca prezydenta Ryszard Stefaniak. Na uroczystość przyjechał też senator Wojciech Konieczny. Obecni byli również I wicewojewoda śląski Adam Zaczkowski oraz wiceprzewodniczący Sejmiku Śląskiego Stanisław Gmitruk. W imieniu Urzędu Marszałkowskiego w uroczystości wziął udział Konrad Kokoszka. Lokalne środowisko Stowarzyszenia Rodzina Katyńska reprezentowała jego prezes Beata Borkowska.
W uroczystości uczestniczyli przedstawiciele licznych formacji mundurowych – m.in. Wojska Polskiego, Policji czy Państwowej Straży Pożarnej. Swoje reprezentacje miały organizacje kombatanckie i stowarzyszenia. Niosąc sztandary swoich szkół, przyszło bardzo wielu młodych ludzi z opiekunami, nauczycielami, dyrektorami swoich placówek.
Ekumeniczną modlitwę poprowadził ks. Adam Glajcar – proboszcz ewangelickiej parafii Wniebowstąpienia Pańskiego, a zarazem kapelan strażaków wyznania ewangelicko-augsburskiego. Byli też związany ze środowiskami kombatanckimi o. Jan Zinówko oraz – jako przedstawiciel arcybiskupa częstochowskiego – ks. Andrzej Kuliberda z Kurii Metropolitalnej.
Zagrała Młodzieżowa Orkiestra Dęta Gminnego Ośrodka Kultury w Mykanowie, a przedstawienie przygotowała i wystawiła częstochowska Szkoła Podstawowa nr 31 im. Orła Białego.
Składającym kwiaty i zapalającym znicze delegacjom towarzyszyła asysta Straży Miejskiej. Zespół Szkół Technicznych oraz Zespół Szkół Technicznych i Ogólnokształcących im. Stefana Żeromskiego wystawiły reprezentacje swoich klas mundurowych.
Organizatorami uroczystości były – obok Urzędu Miasta Częstochowy – Szkoła Podstawowa nr 31 im. Orła Białego, Stowarzyszenie „Rodzina Katyńska” w Częstochowie, Zespół Szkół im. Jana Kochanowskiego, Zespół Szkół Samochodowych oraz Zespół Szkół Technicznych.
Po agresji sowieckiej Rosji na Polskę z 17 września 1939 roku (będącej następstwem niemiecko-sowieckiego paktu Ribbentrop-Mołotow) do niewoli trafili oficerowie Wojska Polskiego, Policji, Straży Granicznej, urzędnicy, przedstawiciele elit intelektualnych II RP. Decyzję o ich wymordowaniu Biuro Polityczne Komitetu Centralnego WKP (bolszewików) podjęło w marcu 1940 roku. Chodziło o chronionych międzynarodowymi konwencjami jeńców sowieckich obozach w Kozielsku, Starobielsku, Ostaszkowie oraz więźniów przetrzymywanych przez NKWD na terenie przedwojennych wschodnich województw Rzeczypospolitej. Oceniono, że wszyscy polscy jeńcy wojenni oraz Polacy znajdujący się w więzieniach ,,są zatwardziałymi, nierokującymi poprawy wrogami władzy sowieckiej” – jak ujął to komisarz spraw wewnętrznych Ławrientij Beria. 3 kwietnia NKWD rozpoczęło likwidację obozu w Kozielsku, a dwa dni później – w Starobielsku i Ostaszkowie. Jeńców mordowano w Katyniu, Charkowie, Kalininie (Twerze), a polskich więźniów – w więzieniach NKWD na Ukrainie i Białorusi. Zginęło około 22 tys. Polaków.
Jednocześnie – w połowie kwietnia 1940 roku – rodziny zamordowanych Polaków stały się ofiarami masowej deportacji w głąb Związku Radzieckiego. Według danych samego NKWD zesłano wówczas około 61 tys. osób – głównie do Kazachstanu.
fot. Łukasz Kolewiński/UM
