Muzeum uzyskało na ten cel dofinansowanie z programu Narodowego Instytutu Muzeów „Rozbudowa zbiorów muzealnych”. Dzięki wsparciu możliwy stał się zakup wyjątkowej kolekcji prac częstochowskiej Fabryki Wyrobów Ceramicznych „Czyn”, a także cennych materiałów archiwalnych dokumentujących działalność tej niezwykłej wytwórni.
Zakupiony zbiór obejmuje 78 obiektów – w tym prace uznanych artystek związanych z fabryką: Wandy Szrajberówny, Zofii Trzcińskiej-Kamińskiej oraz s. Anieli Józefowicz CR.
Stanowi istotne uzupełnienie muzealnych zbiorów, pozwalając jeszcze pełniej ukazać bogactwo lokalnego dziedzictwa artystycznego i przemysłowego. To kolejny krok w realizacji misji Muzeum Częstochowskiego – ochrony, badania i popularyzacji historii miasta i regionu.
W 2022 roku Muzeum zorganizowało wystawę poświęconą wytwórni „Czyn” oraz wydało katalog prezentujący jej dorobek. Wystawa miała na celu przybliżenie działalności zapomnianej dziś wytwórni artystycznej, sylwetek jej założycieli i twórców, a także wpływu, jaki wywarła na lokalne środowisko artystyczne. Ekspozycji towarzyszyło wówczas m.in. oprowadzanie kuratorskie, cykl spotkań i prelekcji pod wspólnym tytułem “Przeciw banałowi i tandecie. Zapomniane dziedzictwo fabryki Czyn”, a także edukacyjne zajęcia dla dzieci z warsztatami plastycznymi.
Prace „Czynu” znajdują się w posiadaniu częstochowskiego muzeum od lat 70. XX w.
Przed wystawą w 2022 r. do kolekcji zostało zakupionych kilkanaście kolejnych wyrobów „Czynu”: figurki, płaskorzeźby i obrazki na szkle. Kilka prac wytwórni pozyskano również w formie darowizny. Obecny zakup jest naturalną kontynuacją tych działań i pozwala zachować pamięć o miejscu, które współtworzyło artystyczny krajobraz Częstochowy lat powojennych.
Koszt zakupu wyniósł 26 tys. zł (w tym dofinansowanie 20,8 tys. zł).
Fabryka Wyrobów Ceramicznych „Czyn” funkcjonowała w Częstochowie od listopada 1945 roku i zajmowała się tworzeniem nowoczesnych przedmiotów kultu religijnego. Przez prawie osiem lat działalności pracujące tam wykształcone plastyczki, plastycy oraz znana częstochowska rodzina Pospieszalskich – Donata i Stanisław, opracowali wiele nowych wzorów figur i płaskorzeźb religijnych oraz uszlachetnili dawne modele. Wszystko było wykonywanie ręcznie, z dbałością o jakość. Wytwórnia nie posiadała firmowego sklepiku, ale ich wyroby można było kupić w kilku miejscach w Częstochowie, a także w Poznaniu, Opolu, Katowicach i Krakowie. Produkty prezentowano też na licznych wystawach i targach krajowych (w Warszawie, Poznaniu, Gdyni oraz w Częstochowie), a także zagranicznych (w Szwecji, Kanadzie, Brazylii, Francji i Stanach Zjednoczonych). Zakład został zamknięty w 1953 roku z powodów polityczno-gospodarczych.
fot. muzeumczestochowa.pl
